Keuzes maken (II)

Hoeveel invloed hebben bepaaldegebeurtenissen en keuzes in je leven?

De film ‘Slinding doors’ geeft mooi weer dat zelfs kleine situaties kunnen zorgen voor grote gevolgen. De hoofdrolspeelster wordt ontslagen en haalt daardoor een andere tram dan anders en vindt daardoor haar geliefde met iemand anders. Tegelijkertijd volg je haar levensverhaal als ze de tram toch net wel mist en op de gewone tijd thuis komt. Deze film sluit heel erg aan bij mijn interesse hoe mensen keuzes maken, welke invloed bepaalde (on)belangrijke situaties hebben op iemands leven.

Mijn nieuwsgierigheid daartoe kan ik gelukkig kwijt in mijn beroep. Een bijdrage in keuzeprocessen lever ik als loopbaanadviseur – ik ben nu 32 en elke keer als ik jarig ben denk ik mooi zo voor mijn vak is het goed dat ik weer wat ouder ben, want de mythe blijft bestaan dat levenswijsheid alleen de oudere mens meer gegeven is, en een beetje waar is dat natuurlijk wel, want we hopen toch allemaal gaandeweg wijzer te worden - op dit moment begeleid ik vooral jong volwassenen bij hun studiekeuze twijfel.

Vragen die ik graag stel zijn onder meer:

- Hoe was je als kind? Wat typeerde je? Wat deed je graag? Waar droomde je toen van? Wat herken je daarin nu nog bij jezelf?

- Als er geen ja-maar bestond, je kon en mocht alles en je voelde je heel zelfverzekerd wat zou je dan doen? Hoe (on-)haalbaar is dat? Welke elementen spreken je aan in het geen wat onhaalbaar lijkt, kun je dat ergens anders terug vinden?

- Welke waarden vind je belangrijk om terug te vinden in je werk? De ene zoekt bijvoorbeeld afwisseling en creativiteit terwijl weer een ander vooral zekerheid en zelfstandigheid belangrijk vindt, wat vind jij essentiële voorwaarden om prettig te kunnen werken?

- Waar krijg je energie van, vergeet je de tijd bij? Noem enkele van deze situaties welke kwaliteiten zie je hierin? (je kunt ook enkele van deze succes verhalen opschrijven en dan aan anderen vragen welke kwaliteiten zij daarin herkennen)

Op een of andere manier ben ik vooral heel gefascineerd door keuzes maken. Alles wat los en vast zit lees ik er over. Bestaat de ideale keuze? En als die bestaat bestaan dan ook foute keuzes? Helpt bewust nadenken daarover of moet je juist je intuïtie en gevoel laten meespelen? Na al die boeken, al die loopbaangesprekken en mij eigen strubbelingen met eigen keuzes geloof ik zo langzame hand dat er geen standaard recept bestaat en dan met name bij belangrijke keuzes het echt een proces is wat je doormaakt en dat daarin enkele zaken belangrijk zijn.

Je zult jezelf goed moeten kennen, antwoord weten op vragen als wie ben ik, wat kan ik en wat wil ik. Daarin jezelf niet overschatten maar zeker ook niet onderschatten. De omgeving speelt ook een rol, staan zij er achter en wat zal deze keuze voor hen betekenen? Praktische vragen komen ook langs met name tijd en geld. En tussen al die mogelijkheden die je ziet echt een gerichte keuze maken, dan moet je veel kunnen overzien en ook soms deuren sluiten. Met studenten heb ik het hier erg vaak over, de onrust dat ze mogelijk de ideale studie over het hoofd zien, ik vergelijk het dan graag met verliefd worden op iemand, je weet dan dat er mogelijk andere personen zijn die leuk zijn en bij je kunnen passen en toch voel je dat je bij deze persoon wilt zijn.

En durf, durf is ook nodig als je een keuze wilt maken. Kleur bekennen en echt gaan voor wat jij wilt. Ik merk het zelf ook hoe verleidelijk het is om te dagdromen over wat ik allemaal wil alleen als ik verder niks anders doe vervalt het in piekeren. Dan is de positieve energieveranderd in een soort verlamming. Wat ik bij zowel mijzelf als anderen merkdat dan DOEN heel belangrijk is. Niet alleen maar nadenken maar schrijf plannen eens op, via bijvoorbeeld een mind-map. Teken een rotonde met jezelf in het midden. En teken dan alle wegen (=opties) die jij ziet erbij. Met de vragen die je daarbij hebt en vervolgens de acties die je kunt ondernemen. Zo iets simpels kan al zoveel helpen. En dan de hort op. Met anderen praten die al doen wat in de buurt komt wat jij wilt. Ik heb dat enkele jaren geleden ook zelf gedaan bij het vinden van een nieuwe baan en het hielp enorm om op een actieve manier te trechteren wat ik wel en niet wilde. Vragen die goed zijn om bij zo’n gesprek te stellen zijn: hoe ben je zelf hier terecht gekomen, heb je nog tips voor mij en ken je nog iemand die mij mogelijk verder kan helpen (nadat je kort hebt beschreven welke ideeën je hebt). En stuur een persoonlijk kaartje of mailtje als dank!

Ik geloof ook heel erg dat de balans tussen gevoel en verstand het maken van essentiële keuzes moeilijk maakt. Daarin heeft in onze maatschappij de verstandelijke kant meer ruimte dan de gevoelskant. Rationeel kun je veel recht praten maar als je gevoel je andere seinen geeft? Een mooie loesje spreuk vind ik:  ‘Sure you can relay on that little voice in side of you’. Je bewust zijn van je eigen lijf is daarin zo belangrijk. Letterlijk kunnen voelen wat er in je lijf gebeurd als je blij bent, boos, onzeker, etc. Een goed middel daarvoor kan yoga/meditatie zijn om naast al het denken ook bewust te zijn van je lijf en daardoor ook van je gevoel. Kan ook lastig zijn hoor want het is niet altijd makkelijk of leuk om naar je gevoel te luisteren. Hoe belangrijk het signaal wat je gevoel je geeft ook is, het is ook iets wat moet rijpen. Vaak kun je na het maken van een keuze veel duidelijker zien ‘dat je het al het al heel lang eigenlijk al wel wist’, dat komt omdat je het proces in gestapt bent. In een boek heb ik een keer de volgende stelling gelezen ‘maak pas een beslissing als je kunt zeggen ook al had ik er langer over nagedacht dan had ik toch de zelfde keuze gemaakt’, dan heb jezelf de ruimte gegeven om te overdenken, te wikken te wegen, te praten, te dagdromen, te voelen. Dan kan het moment dat je het zeker weet heel plotseling maar ook heel helder komen.

Geduld hebben en kleine stapjes maken en waarderen dat wat er al is, is ook zo iets wat er bij hoort. Daar ben ik zelf niet zo goed in. Ik wil een heleboel, en ook goed, en eigenlijk wil ik dat ook meteen allemaal kunnen. En dat geeft onrust. Weten wat je wilt uiteindelijk, maar voelen dat je daar nog niet bent. Dan tuimel ik over mijn eigen ideeën en val ik dus in de valkuil die ik ook bij mijn studenten zie, te veel denken, te veel twijfelen en te weinig doen. Nu is het kerstvakantie dus volop tijd om na te denken. Veel te veel tijd. Maar gisteren vond ik daar weer een goede balans in. Mijn droom is namelijk trainer worden, en ik zet daar in al veel goede stappen. Maar dat ongeduld maakt dat ik soms wat te grote eisen voor mezelf stel. Dat ik bijna perfect moet zijn om anderen te kunnen ondersteunen in een persoonlijke groei (terwijl ik zo graag wil dat mensen trouw aan zich zelf zijn, echt zijn ;-)), en bedenk ik dus weer te grote stappen voor mijzelf. En gisteren, toen voelde ik het dus in mijn lijf, ik kreeg energie en ik moest lachen om mijn eigen idee, want ik wil uiteindelijk mensen trainen met eigen workshops oa bij het maken van keuzes. En een heel kleine stap al een beetje in die richting, een klein begin, is het schrijven van dit stukje voor de site om mijn visie op keuzes maken hier te verwoorden. En doordat ik energie kreeg wist ik dat ik op de goede weg zat: ‘Het zijn niet de grote zevenmijlslaarzen die maken dat wij ons doel bereiken. De kleine stapjes die wij iedere dag opnieuw zetten: die brengen ons dichter naar het doel en het doel dichterbij ons’ (citaat van Alien Verhoef).

Ik wens iedereen veel succes, geluk en plezier bij het maken van keuzes! We moeten heel ons leven keuzes maken dus we kunnen er beter voor zorgen dat we er plezier in krijgen.

Door: Astrid Jansen

Leestips:

- De creatie spiraal, M.Knoope -> richt je aandacht op wat je wilt, niet op wat je niet wilt

- Jij bent aan Z, Y Buchel, P.Dinjens e.a. -> helder en prettig boek voor twintigers en dertigers die twijfels over hun loopbaan hebben

- Welke kleur heeft jouw parachute, R.Bolles -> beetje Amerikaans dus daar moet je een beetje door heen kijken maar verder erg goed boek met opdrachten en uitleg over netwerken.

- Creatieve loopbaanplanning, A. Verhoef -> vooral de cd met visualisaties is een aanrader. Zij geeft ook zeer kundige trainingen.

- De paradox van de keuze, B. Schwartz -> door dat we tegenwoordig in zo’n meer keuzemaatschappij leven is het van belang te leren kiezen en ook om te gaan met die vrijheid onder meer door….zelf je keuzevrijheid te beperken. Achter in het boek staat een samenvatting met handige tips, bijvoorbeeld ook door bewuster te zijn waar je dankbaar voor kunt zijn, door jezelf elke dag complimenten te geven.

- Beslissen doe je zo, J. Plomp -> heel simpel geschreven maar daardoor raakt ze toch de essentie. Ze geeft een mooi beeld over keuzes maken: als rijdend op een fiets en je wilt links af slaan, dan moet je niet heel aarzelend doen maar ook niet onbesuisd de goede mix is en voorzichtig zijn en kordaat.

- Blij dat ik twijfel, H.Oosterom -> heel klein boekje vooral leuk doordat er oefeningen in zitten om meer in je lijf te komen.

- Intuïtie, M.Gladwell -> relativeert je eigen mogelijkheden in keuzes maken, veel gaat namelijk intuïtief en juist soms dingen niet heel bewust overwegen is zinvol. Hij haalt veel onderzoek aan waarbij blijkt dat personen die niet heel erg lang nadenken over een keuze, maar een keuze ‘in de week zetten’(=zonder er bewust mee bezig te zijn) betere keuzes maken dan de controlegroep die er wel de hele tijd bewust mee bezig zijn via bijvoorbeeld analyselijstjes.