|
Spitsuur
rond je dertigste: Nienke Wijnants
over dertigers dilemma’s. Ze zijn rond de dertig, hoogopgeleid en hebben een interessante baan. Beter kan het niet, zou je denken. Toch zitten veel dertigers niet lekker in hun vel. Ze twijfelen over hun loopbaankoers, raken gestrest bij het nemen van beslissingen en voelen zich opgejut om in het spitsuur van hun leven alles voor elkaar te moeten boksen. Bovendien blijken dertigers overmand te worden door filosofische levensvragen: ‘Is dit nu echt alles?!’.
Dertigers dilemma’s Nienke Wijnants (1974), promovenda aan de Universiteit van Amsterdam en loopbaanadviseur bij Converge, doet onderzoek naar dit fenomeen. Al het gepieker en geworstel met zingevingsvragen omschrijft Wijnants als ‘dertigers dilemma’s’.
Volgens Wijnants moeten mensen rond hun dertigste levensjaar veel belangrijke beslissingen nemen. Deze ‘piekdrukte’, zoals
Wijnants dit omschrijft, veroorzaakt stress bij dertigers. De eerste cijfers
van haar onderzoek liegen er niet om: maar liefst 72 procent van de 1300
ondervraagde respondenten gaf aan in meerdere of mindere mate last te hebben
van dilemma’s, twijfels of levensvragen. Vooral twijfels over loopbaan, relaties
en kinderen scoren hoog. Keuzes,
keuzes en nog eens keuzes… De alsmaar groeiende keuzemogelijkheden in
onze samenleving ziet Nienke Wijnants als een belangrijke oorzaak voor dertigers
dilemma’s. Waar oudere generaties nog vast zaten in het traditionele patroon
als het gaat werken en kinderen krijgen, zijn de dertigers van nu de eerste groep
die zo massaal met de toenemende keuzevrijheid worden geconfronteerd. Met een
gunstig economisch klimaat en de juiste papieren valt er voor dertigers alleen
al op het vlak van loopbaanontwikkeling veel te kiezen. Hoewel oudere generaties de enorme keuzevrijheid
als een aantrekkelijke uitgangspositie zien, ervaren dertigers dit als een
belasting. De overweldigende hoeveelheid aan keuzes levert volgens Wijnants ‘keuzestress’
op. Dertigers voelen zich onder druk staan om uit al die mogelijkheden de
juiste optie te moeten kiezen. Ze zijn bang verkeerde keuzes te maken of interessante
alternatieven mis te lopen. Wijnants onderbouwt haar theorie aan de
hand van een experiment van onderzoekers Lyengar & Lepper (2000) die de
effecten van de toenemende keuzemogelijkheden onder de loep hebben genomen. Uit
dit onderzoek blijkt dat proefpersonen die kunnen kiezen uit zes soorten jam
meer tevreden zijn over hun keuze dan proefpersonen die kunnen kiezen uit
vierentwintig soorten jam. De uitkomsten van het onderzoek zijn op zijn minst
paradoxaal te noemen: hoe meer er te kiezen valt, des te minder bevredigend het
resultaat is.
‘Is
dit alles?’ De huidige hoge conjuncturele ontwikkeling
zorgt er volgens Nienke Wijnants voor dat levensvragen zich tegenwoordig al op
jongere leeftijd aandienen. Wijnants verwijst hierbij naar de behoeftenpiramide
van de humanistische psycholoog Abraham H. Maslow (1908 – 1970). Maslow
beweerde dat mensen eerst hun meer primaire behoeftes – zoals de behoefte aan voedsel,
een dak boven je hoofd, een vaste baan, liefde en waardering – moeten vervullen
voordat er ruimte ontstaat voor de verdieping in levensvragen en spirituele
groei. Wijnants benadrukt dat mensen tegenwoordig steeds
sneller de piramide van Maslow doorlopen. De meeste dertigers hebben een goede
baan, een aanzienlijk salaris en een leuk huis. Dertigers zitten dus aan de top
van die piramide en dit veroorzaakt de zoektocht naar antwoorden op
levensvragen. Twintigers
en dertigers De levensvragen van dertigers zijn volgens
Nienke Wijnants wezenlijk anders dan de issues waar veel twintigers mee
worstelen. Hierin schuilt eveneens een belangrijk onderscheid tussen dertigers
dilemma’s en de quarterlife crisis. In Wijnants’ optiek zijn dit twee
verschillende fenomenen die vaak met elkaar verward worden. De quarterlife crisis vindt, zoals de naam al doet vermoeden, ergens halverwege de twintig plaats. De problemen in deze levensfase concentreren zich vooral rond de overgang van pas afgestudeerde naar een serieus werkend leven.
In tegenstelling tot de quarterlife crisis ligt het piekjaarbij dertigers dilemma’s rond het dertigste levensjaar. Met de nodige
werkervaring hebben de meeste dertigers maatschappelijk gezien al flink wat
bereikt. Juist dit aspect leidt ertoe dat dertigers zichzelf vragen stellen
zoals ‘Is dat alles?’ en ‘Wat is mijn doel hier op aarde?’. Dertigers zitten volgens
Wijnants dus in een andere levensfase dan twintigers en daar horen andere
twijfels, onzekerheden en levensvragen bij. Dertig
en burned-out Een groot deel van de door Nienke Wijnants
onderzochte dertigers bleken zich zowel psychisch als lichamelijk niet fit te voelen.
Zo meldden respondenten met veel twijfels, existentiële vragen en dilemma’s ook
klachten als vermoeidheid, slaapproblemen en prikkelbaarheid. Wijnants
onderkent dat er wellicht een relatie bestaat tussen dertigers dilemma’s en het
hoge aantal dertigers dat met burnout-klachten rondloopt. Wijnants vindt voor deze stelling
ondersteuning in het rapport De
Meerkeuzemaatschappij van het Sociaal en Cultureel Planbureau (2003). Eind
jaren negentig belandden veel jonge, hoog opgeleide vrouwen in de WAO op basis
van psychische klachten, zoals burnout. Dit zou volgens het SCP mogelijk
verband houden met het snel groeiende aantal keuzemogelijkheden in de
samenleving. Dertigers – en dan met name vrouwen – ondervinden hier de
consequenties van. Vrouwen ervaren rond hun dertigste een toenemende druk als het gaat over kinderen krijgen. Daarbij werken vrouwen meer buiten de deur, terwijl ze nog altijd het grootste deel van de zorgtaken op zich nemen. Dit levert tijdsstress op. Het zijn dan ook vooral vrouwen, zo komt uit Wijnants’ onderzoek naar voren, die gevoelig zijn voor dertigers dilemma’s.
Naast de stress door deze groeiende tijdsdruk, wijst Wijnants erop dat uit persoonlijkheidsonderzoek blijkt dat vrouwen ‘neurotischer’ zijn dan mannen. Vrouwen zijn emotioneel ‘instabieler’ dan mannen en hebben hierdoor sneller de neiging tot piekeren, peinzen en twijfelen. Dit leidt er dus toe dan vrouwen vatbaarder zijn voor dertigers dilemma’s dan mannen.
Dertigers
dilemma’s aanpakken Wat kunnen we nu ondernemen om dertigers
dilemma’s te lijf te gaan? Volgens Nienke Wijnants is het in ieder geval belangrijk
dertigers dilemma’s te erkennen en herkennen. Alleen al het besef dat er meerdere
leeftijdsgenoten zijn die niet lekker in hun vel zitten, biedt dertigers steun
en zorgt ervoor dat zij zichzelf niet als ‘zwak’, ‘aanstellerig’ of ‘gek’
beschouwen. Het kan daarnaast nuttig zijn om met een
onafhankelijk persoon – een loopbaanadviseur, psycholoog of coach – wat zaken
op een rijtje te zetten. Zo concludeerde Wijnants aan de hand van de vele
adviesgesprekken die zij voerde dat eigen gecreëerde beelden en verwachtingen dertigers
behoorlijk in de weg kunnen zitten. Dertigers hebben vaak een vastomlijnd idee
in hun hoofd over hoe het leven eruit hoort te zien. Dertigers laten zich
hierdoor nogal eens belemmeren in hun keuzemogelijkheden. Het doorzien van dit
‘ideaal plaatje’ kan dilemma’s doen oplossen. Zelf ontwikkelde Wijnants een methode
speciaal voor twijfelende jonge professionals: de Converge Career Check. Door middel van diepgaande analyses,
feedback en testen krijgen dertigers meer zicht op hun loopbaankoers en leren
zij zelfbewust de juiste keuzes maken. Dit proces van zelfontdekking heeft
volgens Wijnants in ieder geval één groot voordeel: wanneer je deze ‘rode
draad’ door de jaren heen vast weet te houden, vermindert de kans op een
ouderwetse midlife crisis aanzienlijk• Tekst: Evelyn Prinsen (Quarterlife Quest)
|
|
|
|
|
|
